บ้านชุมชน เพื่อกลุ่มชุมชนผู้มีรายได้น้อย
“บ้านชุมชน” มุ่งสร้างความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัยให้กับชุมชน ผู้มีรายได้น้อย ผู้ด้อยโอกาส และกลุ่มเปราะบาง โดยเฉพาะชุมชนที่เผชิญปัญหาด้านที่ดินและสิทธิการอยู่อาศัย ผ่านการสำรวจปัญหาในระดับพื้นที่ การพัฒนาที่อยู่อาศัย และการประสานความร่วมมือกับชุมชน เจ้าของที่ดิน และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เป้าหมายของบ้านชุมชนคือการทำให้ชุมชนที่ยังเผชิญปัญหาด้านที่ดินและที่อยู่อาศัย สามารถเข้าถึงแนวทางพัฒนาที่เหมาะกับบริบทของตนเอง โดยใช้ ข้อมูล การมีส่วนร่วมของชุมชน และความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความมั่นคงในระยะยาว
เป้าหมายโครงการ
เป้าหมายโครงการ "บ้านชุมชน"
01 ความมั่นคงด้านที่ดินและที่อยู่อาศัย
หาแนวทางแก้ปัญหาการเช่าที่ดิน การอยู่อาศัยบนพื้นที่ที่ไม่มีความมั่นคง และข้อจำกัดด้านสิทธิการอยู่อาศัย
02 สภาพแวดล้อมที่เหมาะสมกับการอยู่อาศัย
ออกแบบบ้าน ระบบสาธารณูปโภค และสภาพแวดล้อมให้สอดคล้องกับบริบทของแต่ละชุมชน
03 การพัฒนาที่ชุมชนมีส่วนร่วม
ให้คนในพื้นที่มีส่วนร่วมตั้งแต่การระบุปัญหา วางแผน ไปจนถึงการกำหนดรูปแบบการพัฒนา
04 การเข้าถึงทรัพยากรและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
เชื่อมชุมชนกับ เจ้าของที่ดิน หน่วยงานภาครัฐสถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน(องค์การมหาชน) และผู้เชี่ยวชาญที่จำเป็นต่อการพัฒนา
สิ่งที่ดำเนินการ
สำรวจปัญหาและความต้องการของชุมชน
รวบรวมข้อมูลในระดับพื้นที่ เพื่อให้เห็นทั้ง สภาพที่อยู่อาศัย สถานะและสิทธิในที่ดิน จำนวนครัวเรือน สภาพแวดล้อม และข้อจำกัดของแต่ละชุมชน
จากนั้นนำข้อมูลมากำหนดแนวทางพัฒนาที่แตกต่างกันตามบริบท ไม่ใช้รูปแบบเดียวกับทุกชุมชน
- สำรวจชุมชนที่มีปัญหาความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย
- สำรวจชุมชนที่ยังไม่ได้จดทะเบียน
- วิเคราะห์ปัญหาด้านที่ดินและสิทธิการอยู่อาศัย
- รับฟังความต้องการของคนในชุมชน
- ประสานเจ้าของที่ดินและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
- จัดทำแนวทางพัฒนาที่เหมาะสมกับแต่ละพื้นที่
- พัฒนาที่อยู่อาศัยสำหรับกลุ่มที่มีความต้องการเฉพาะ เช่น ผู้สูงอายุ
โครงการ บ้านชุมชน
กรุงเทพมหานคร มีชุมชนจดทะเบียน 2,001 ชุมชน รวม 126,688 หลังคาเรือน ทั้งชุมชนแออัด ชุมชนเมือง ชุมชนชานเมือง ชุมชนอาคารสูง และชุมชนรูปแบบพิเศษ ซึ่งแต่ละพื้นที่มีสภาพที่อยู่อาศัย สถานะที่ดิน และข้อจำกัดในการพัฒนาที่แตกต่างกัน
จากการสำรวจพบ 2 กลุ่มเปราะบางสำคัญ
905 ชุมชน · 149,240 หลังคาเรือน
ชุมชนที่ยังขาดความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย
ปัญหาหลักเกี่ยวข้องกับที่ดิน ทั้งการเช่าที่ดินของรัฐและเอกชน รวมถึงข้อจำกัดด้านการรวมกลุ่มและการจัดการของชุมชน
331 ชุมชน · 27,762 หลังคาเรือน · 49 เขต
ชุมชนที่ยังไม่ได้จดทะเบียนกับกรุงเทพมหานคร
ปัญหาหลักเกี่ยวข้องกับการอยู่อาศัยบนที่ดินที่ไม่มีความมั่นคง ทั้งที่ดินรัฐและเอกชน รวมถึงบางพื้นที่ที่ไม่มีที่ดินรองรับ
พัฒนาพื้นที่จากปัญหาที่พบ
จากข้อมูลชุมชน สู่พื้นที่พัฒนา
นำข้อมูลจากการสำรวจมาใช้กำหนดพื้นที่เป้าหมาย โดยให้ความสำคัญกับชุมชนที่มีปัญหาความมั่นคงด้านที่อยู่อาศัย และพิจารณาสภาพที่ดิน จำนวนครัวเรือน ความพร้อมของชุมชน และข้อจำกัดของแต่ละพื้นที่ประกอบกัน
พัฒนาพื้นที่เป้าหมาย
พ.ศ. 2567
6 เขต · 14 ชุมชน · 1,010 ครัวเรือน
พ.ศ. 2568
5 เขต · 12 ชุมชน · 1,441 ครัวเรือน
โครงการและแนวทางการพัฒนา
บ้านผู้มีรายได้น้อย
ต่อยอดการพัฒนาจาก โครงการบ้านมั่นคงเดิม 204 โครงการ โดยทำงานร่วมกับชุมชนเพื่อสร้างความมั่นคงด้านที่ดินและที่อยู่อาศัย ควบคู่กับการปรับปรุงระบบสาธารณูปโภคชุมชนในมิติที่กว้างขึ้น ทั้ง สภาพแวดล้อม เศรษฐกิจ สังคม สุขภาวะ และการบริหารจัดการชุมชน
บ้านสูงวัย 60+
พัฒนาแนวทางที่อยู่อาศัยสำหรับ ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของที่อยู่อาศัย สภาพแวดล้อม และการใช้ชีวิตภายในชุมชน
สนับสนุนการออกแบบที่อยู่อาศัย
- จัดทำแบบเบื้องต้นให้เหมาะกับพื้นที่ กลุ่มเป้าหมาย และงบประมาณ
- ให้คำปรึกษาด้านการออกแบบแก่หน่วยงานและชุมชน
- ตรวจสอบความเหมาะสมของแบบอาคาร
- ประสานด้าน ผังเมือง โครงสร้างพื้นฐาน และระบบสาธารณูปโภค
ความร่วมมือในการพัฒนา
แก้ปัญหาที่อยู่อาศัยควบคู่กับข้อจำกัดด้านที่ดิน
สพอ. ทำงานร่วมกับ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน (องค์การมหาชน) หรือ พอช. ภายใต้บันทึกข้อตกลงความร่วมมือ เพื่อขับเคลื่อนการพัฒนาที่อยู่อาศัยสำหรับผู้มีรายได้น้อยตามแนวทางบ้านมั่นคงในกรุงเทพมหานคร
พร้อมประสานหน่วยงานที่ถือครองหรือเกี่ยวข้องกับที่ดิน เพื่อหาแนวทางใช้ประโยชน์พื้นที่สำหรับการพัฒนาที่อยู่อาศัย เช่น
- ที่ดินกรมธนารักษ์
- ที่ดินพระคลังข้างที่
- ที่ดินการรถไฟแห่งประเทศไทย
- ที่ดินวัดและสำนักงานพระพุทธศาสนาแห่งชาติ
- ที่ดินของหน่วยงานรัฐและเอกชน
เป้าหมายของบ้านชุมชนคือการทำให้ชุมชนที่ยังเผชิญปัญหาด้านที่ดินและที่อยู่อาศัย สามารถเข้าถึงแนวทางพัฒนาที่เหมาะกับบริบทของตนเอง โดยใช้ ข้อมูล การมีส่วนร่วมของชุมชน และความร่วมมือระหว่างหน่วยงาน เป็นกลไกสำคัญในการสร้างความมั่นคงในระยะยาว